Người tiểu đường nên ăn tinh bột như thế nào?

Theo các chuyên gia, khi mắc tiểu đường người bệnh sẽ phải hạn chế ăn tinh bột, nhưng điều đó sẽ không quá bất tiện nếu bạn hiểu được việc tiêu thụ tinh bột đúng cách. 

Tinh bột là gì?

Đầu tiên chúng ta phải hiểu, tất cả thực phẩm được tạo thành từ ba chất dinh dưỡng chính: carbohydrate (tinh bột), protein (đạm) và lipid (chất béo).

Bạn cần cả ba để giữ sức khỏe, nhưng mỗi người cần một lượng khác nhau. Khi bạn ăn hoặc uống thực phẩm có carbohydrate - còn được gọi là carbs - cơ thể của bạn sẽ phân hủy những carbs đó thành glucose (một loại đường) và làm tăng đường huyết.  Khi đó tuyến tụy sẽ tiết ra insulin để cân bằng nó bằng cách giúp tế bào có thể sử dụng được glucose thành năng lượng và hoạt động.

Nhưng trong thực tế tinh bột được chia làm ba loại như sau:

  • Tinh bột hoặc carbohydrate phức hợp: gạo, ngũ cốc, củ, quả, rau giàu tinh bột như khoai, bầu, bí…
  • Đường: bao gồm những loại đường có trong tự nhiên (ví dụ trong trái cây, đặc biệt có nhiều trong trái cây có vị ngọt) và loại được thêm vào (như đường trong bánh quy, kẹo, mứt). Đây là Carbs đơn giản, dễ hấp thu cũng như chuyển hóa.
  • Chất xơ: là loại Carbs phức tạp. Loại chất xơ này được tìm thấy chủ yếu trong hầu hết các loại thực vật, và chúng khác với chất xơ được tìm thấy trong các thực phẩm động vật như trứng, thịt hoặc cá. Loại chất xơ trong thực vật rất khó để chuyển hóa.

Bạn sẽ thấy trên nhãn dinh dưỡng khi mua thực phẩm, thuật ngữ "tổng lượng carbohydrate" chính là đề cập đến tổng cả ba loại này có trong thực phẩm.

Nguồn Carbs tự nhiên luôn được khuyên là lựa chọn tốt hơn so với nguồn Carbs tổng hợp. Và đương nhiên, khi nhìn vào sự phân tích cơ bản này các bạn sẽ tự có cho mình một câu trả lời cho mình về việc ưu tiên sử dụng loại thực phẩm nào rồi phải không nào.

Chú ý việc tiêu thụ tinh bột đối với người tiểu đường

Người bệnh tiểu đường gặp vấn đề trong việc sản xuất hoặc sử dụng insulin khiến cơ thể không thể hoặc hạn chế hấp thụ glucose gây ra tăng/hạ đường huyết bất thường. Vì thế, để kiểm soát đường huyết thì bệnh nhân phải chú ý đến việc tiêu thụ carbs bên cạnh việc dùng thuốc, sản phẩm hỗ trợ.

Bạn nên chọn thực phẩm có chứa carbs phức hợp và giàu dinh dưỡng. Đây là những carbs giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất, đồng thời chứa ít đường, natri và chất béo không lành mạnh.

Bệnh nhân tiểu đường có thể chọn các loại thực phẩm chứa carbs giàu dinh dưỡng như sau để tối đa hóa lợi ích nhận được:

  • Rau quả chưa qua chế biến, không chứa tinh bột như rau diếp, dưa chuột, bông cải xanh, cà chua và đậu xanh,… 

  • Thực phẩm carbohydrate nguyên chất được chế biến tổi thiểu: táo, việt quất, dâu tây và dưa đỏ; ngũ cốc còn nguyên hạt như gạo lứt, bánh mì nguyên cám, mì ống nguyên hạt và bột yến mạch, lúa mạch; các loại rau giàu tinh bột như ngô, đậu xanh, khoai lang, bí đỏ và rau mầm; và các loại đậu và đậu lăng như đậu đen, đậu tây, đậu gà, đậu lăng xanh, đậu Hà Lan,…

  • Ngoài ra, người tiểu đường nên hạn chế ăn thực phẩm tinh chế, chế biến có chứa nhiều carbohydrate và đường. Như soda, nước ngọt, nước trái cây, ngũ cốc tinh chế như bánh mì trắng, gạo trắng và ngũ cốc có đường, đồ ngọt và đồ ăn nhanh như bánh ngọt, bánh quy, kẹo và khoai tây chiên.

Lưu ý khi ăn thực phẩm giàu chất xơ

Bạn nên ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ nhưng nên tăng từ từ số lượng để cơ thể thích nghi.

Tăng đột ngột thực phẩm giàu chất xơ hoặc khi sử dụng thực phẩm chức năng có thể gây đầy hơi, chướng bụng hoặc táo bón. 

Dù chất xơ rất tốt cho cơ thể nhưng hãy trao đổi với Bác sĩ để xem bạn có nên bổ sung chất xơ hay không.

Những thực phẩm thường gặp tốt cho người tiểu đường

Các loại đậu

Chứa nhiều vitamin và khoáng chất như magie, kali và chất xơ

Rau xanh

Rau bina ( rau cải bó xôi), cải thìa và cải xoăn chứa nhiều vitamin và khoáng chất như vitamin A, C, E và K, sắt, canxi và kali, ít calo và carbohydrate.

Trái cây họ cam quýt

Bưởi, cam, chanh và chanh hoặc chọn loại yêu thích của bạn để có được một phần chất xơ, vitamin C, folate và kali hàng ngày.

Khoai lang

Giàu tinh bột chứa đầy vitamin A, C và chất xơ, kali.

Quả mọng

Việt quất, dâu tây chứa nhiều chất chống oxy hóa, vitamin và chất xơ.

Cà chua

Cung cấp vitamin C, vitamin E và kali.

Cá có nhiều axit béo omega-3

Cá hồi,  cá trích, cá mòi, cá thu, cá hồi và cá ngừ. Bạn có thể chế biến bằng cách nướng thay vì chiên để tránh carbohydrate và calo. Hiệp hội Tiểu đường Hoa Kỳ Tiêu chuẩn Chăm sóc Y tế trong Bệnh Tiểu đường khuyến cáo những người tiểu đường nên ăn các loại cá trên hai lần/tuần.

Quả hạch

Cung cấp chất béo tốt, magiê và chất xơ. Một số loại hạt như quả óc chó và hạt lanh là nguồn cung cấp axit béo omega-3 dồi dào.

Các loại ngũ cốc

Ngũ cốc nguyên hạt rất giàu vitamin và khoáng chất như magiê, vitamin B, crom, sắt, folate và cũng là một nguồn chất xơ tuyệt vời trong đó có yến mạch nguyên hạt, quinoa, lúa mạch nguyên hạt và farro.

Sữa và sữa chua

Sữa chua ít chất béo và ít đường sẽ cung cấp vitamin D, canxi, carbohydrate

Các loại trái cây

Bạn nên ăn trái cây tươi, đông lạnh hoặc đóng hộp (không đường). Bạn có thể nạp carbohydrate bằng cách ăn trái cây thay cho tinh bột, ngũ cuốc hoặc sữa

Tổng kết

Việc ăn uống đúng cách là rất quan trọng và cần thiết đối với người tiểu đường vì nó ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả điều trị. Ngoài ra, bạn cũng nên tham khảo kỹ hơn những lời khuyên từ Bác sĩ tùy từng tình trạng bệnh.

Tất nhiên, trong quá trình kiểm soát bệnh tiểu đường thì việc theo dõi đường huyết là thực sự cần thiết và là việc thực sự nên làm hằng ngày. Vậy nên máy đo đường huyết là một trong những thiết bị bạn nên có.